Sunday, December 30, 2018

දරුවට ස්මාට්ෆෝන් දෙන්න හොඳම වයස..

ඔබේ දරුවටම කියලා ස්මාට් ෆෝන් එකක් දෙන්න සුදුසුම වයස මොකක්ද?
මම දන්නවා මේක ගොඩාක් දෙමාපියන්ට තියෙන ප්‍රශ්නයක්. විශේෂයෙන්ම සම වයසේ අනෙක් දරුවන් එම උපාංග භාවිතා කරද්දි, තමන්ටත් එවැන්නක් අවශ්‍ය බවට දරුවන්ගෙ පැත්තෙන් දෙමාපියන්ට ලොකු පීඩනයක් එල්ල වෙනවා. මෙතනදි බොහොමයක් දෙමාපියන් පත් වෙන්නෙ උභතෝකෝටික ගැටලුවකට.

තාක්ශණය සහ දරුවන්ට වෙන බලපෑම සම්බන්ධව, දශකයක් පමණ කාලයක් පර්‍යේශන කරලා, ඒ සමබන්ධ ග්‍රන්ථ පවා පළ කරපු මේ ක්ශේස්ත්‍රයේ ප්‍රවීනයන් කිහිප දෙනෙක් දක්වපු අදහස් හරහා මේ ප්‍රශ්නෙට ඔබ වෙනුවෙන් එක්තරා ආකාරෙක පිලිතුරක් මම සම්පින්ඩනය කරන්න බලාපොරොත්තු වෙනවා.

තමන්ටම කියලා දරුවෙක් අතට ස්මාට් ෆෝන් එකක් දෙනවා කියලා කියන්නෙ දරුවාට වෙනම ලෝකෙකට යතුරු භාර දෙනවා වගේ වැඩක්.. ඒ නිසා ඒ එක්ක නිසඟයෙන්ම ඒ දරුවන්ට අති විශාල වගකීමක් පැවරෙනවා.

මේ තිර හරහා ඔවුන්ට ඇති කරන අවධානය රඳවා ගැනීමේ අපහසුතා (distractions), සමාජ ජාලා ආශ්‍රිතව හෝ අසැබි වෙබ් අඩවි (pornography) ආශ්‍රිත ඇබ්බැහිවීම්, cyber bullying හරහා එන මානසික සංකූලතා, උපාංගය ආශ්‍රිත විනෝදාස්වාදය සහ අධ්‍යාපන කටයුතු හා ක්‍රීඩා කටයුතු ආදිය සමතුලිතව පවත්වා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රමානවත් ලෙස ඔබේ දරුවා මුහුකුරා ගොස් ඇතැයි ඔබ සිතනවාද?
පිළිතුර 'නැත' නම් තාම ඔහු හෝ ඇය මෙවැනි වගකීමක් භාර දෙන්න තරම් සුදුසු වන්නේ නැහැ.

සාමාන්‍යයෙන් මේ සඳහා සුදුසු වන්නේ අට වන ශ්‍රේණිය හෝ ඊට පසු වයසේ දරුවන් බවයි බ්ලේක් ස්නෝ පවසන්නෙ . නමුත් තවත් මේ සම්බන්ධව ප්‍රවීනියක් වෙන ඩයනා ග්‍රේබර් පවසන්නේ, දරුවන් එකිනෙකා වෙනස් නිසා, එය එක්තරා නියමිත වයසකට වඩා ඉහත සඳහන් කල වගකීම් ප්‍රශස්තව භාරගත හැකි වයසක් වෙන තුරු හැකි තරම් එය ප්‍රමාද කල යුතු බවයි. දරුවාට ෆෝන් එක අවශ්‍ය නම් ඇමතුම් සහ පනිවිඩ පමනක් ලබා ගත හැකි දුරකථන වෙලඳ පොලේ තියෙනවා. Light phone එයට හොඳ උදාහරනයක්.


මිචිගන් විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්‍යවරයෙක් වෙන කෙන්ටරො ටොයාමා, දශකයක පමණ කාලයක් ගත කලේ පරිගණක විද්‍යාඟයෙක් ලෙස අද්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය වැනි ක්ශේස්ත්‍ර වෙනුවෙන් තාක්ශනය භාවිතා කිරීම සමබ්න්ධ පර්‍යේශන කිරීමටයි. ඔහු පවසන්නේ මෙතරම් දියුනු තාක්ශණික අවදියක වුවත් සමාජ ප්‍රගමනය රඳා පවතින්නේ මානුශික ක්‍රියාකාරකම් මත මිස ගැජට් මත නොවන වගයි. තමන්ගේ පර්‍යේශනවලට අනුව, ස්මාට් ෆෝන් හිමි වීම, දරුවන්ගේ අද්‍යාපනික ප්‍රගමනයට කිසිම සම්බන්ධයක් නැති බව මහාචාර්‍ය ටයෝමා සඳහන් කරනවා.

හොඳයි, දැන් අපි හිතමු, ඔබ ඔබේ දරුවාට අවසානයේ ස්මාට් දුරකථනයක් ලබා දෙන්න තීරනය කල වග හෝ දැනටමත් ලබා දීලා තියෙන්නෙ කියලා. එහි අනතුරු කලාපෙන් ඉවත්ව ඉන්නට, ඔබට කොහොමද දරුවාට උදව් කරන්න පුලුවන් වෙන්නෙ.

මූලිකවම එය භාවිතය සම්බන්ධ එකඟතාවකට එන්න. බොහෝ දෙමාපියන් දරුවන් එවැනි ලිඛිත එකඟතාවකයට අත්සන් කරවා ගන්නවා. ඔබට මෙවැනි නීති මාලාවන් පහසුවෙන්ම සොයා ගන්න පුලුවන් Smartphone use contracts කියලා අන්තර්ජාලයේ search කලා නම්..
අනෙක් වැදගත් දේ තමයි parental control applications. වසරකට ඩොලර් 30-50ක් වගේ මුදලකට ඉතාම හොඳ මෙවැනි Apps දැන් වෙලඳපොලේ තියෙනවා. මේ හැම එකකම වගේ නුසුදුසු වෙබ් අඩවි වාරනය, තිර කාලය පාලනය, භාවිතා කල හැක්කේ මොන Appsද, කොපමන කාලයකටද පමනක් නොවේ දරුවන් සිටින ස්ථානය බලා ගැනීම (Geo-tracking)හා ඔවුන්ගේ තිරය මතට කෙලින්ම පනිවිඩ එවීමටත්, එයට ප්‍රතිචාර දෙන තුරු තිරය ක්‍රියාවිරහිත කිරීමට පවා පුලුවන්.

කොහොම වුනත්, මෙම එකඟතා සහ තාක්ශණික ක්‍රම වේදයන භාවිතා කරත්, සත්‍ය වශයෙන්ම වැදගත් වෙන්නේ දරුවන් සමග කරන අවංක සාකච්චාව බවත් කියන්නම ඕනෙ. මේ සියලු දේ ඔවුන්ගේ ආරක්ශාව වෙනුවෙන් හේතුවක් ඇතිව කරන දේ මිස ඔවුන්ගේ නිදහ්සට වැට නොබැඳීමක් බව ඔවුන්ට තේරුම් ගැන්වුවහොත් පමණයි, මේ සීමා තුලින් රිංගා යාම මඟින් අනතුරේ වැටීමෙන් ඔවුන් ගලවා ගත හැකි වන්නේ.

Broadcast Date: 15th July 2018
YouTube Video

ඇස් දෙක වගේ දරුවන්ගෙ ඇස් දෙකට ආදරේ නම්..


(6 minutes read)
අවිදුර ද්‍ර්ශ්ටිකත්වය එහෙම නැත්නම් දුර නොපෙනීම (shortsightedness or myopia) වසංගතයක් විදියට මෑත කාලයක සිට දරුවන් අතර දකින්නට ලැබීම පිළිබඳව පැහැදිලිවම ඇඟිල්ල දිගු වුනේ ටීවී, ගේම්ස් හෝ ටැබ්ලට් ආදී දරුවන් වැඩි වශයෙන් ඇස් යොමා සිටින තිරවලට.
නමුත් ඔස්ට්‍රේලියාවේ සිදු කරන ලද අලුත්ම පර්‍යේශණ්‍යකින් සොයා ගෙන තියෙනවා මේ රෝගී තත්වය දරුවන් අතර වැඩි වශයෙන් පැතිර යාමට හේතු වෙලා තියෙන්නෙ ඔවුන්ට ප්‍රමාණවත් ළෙස ඇස් වලට හිරු එලිය නොලැබීම කියන කාරනය කියලා. දරුවන් වැඩි වශයෙන් නිවෙස් තුලට වී, මෙම ඩිජිටල් උපාංග වලට ඇලි ගැලී විසීම තුල ඔවුන්ගේ ඇස් වලට ලැබිය යුතු අවම හිරු එලිය ප්‍රමානය නොලැබීම මත ඇස් වල වර්ධනය සාමාන්‍ය ප්‍රමාණ්‍ය ඉක්මවා යාම නිසා, myopia තත්ත්වය වර්ධනය වෙනවා. එනිසා අඩුම තරමේ දවසකට පැයක්වත් දරුවන් එලි මහනේ ස්වභාවික හිරු එළිය ලැබිය යුතු බවයි මේ පිළිබඳ ප්‍රවීනයන් පවසන්නෙ.

මේ කරුනු හෙලි වුනේ පසුගිය අඟහරුවාදා එස්බීඑස් රූපාවාහිනී සේවයේ විකාශය වූ ඉන්සයිට් වැඩසටහනේ.
පාසල් වල වැඩි වැඩියෙන් යොදා ගන්න තාක්ශණය ගැනයි එදින කතා වුනේ Screens at school යන තේමාව යටතේ.

පාසල් අධ්‍යාපනය වෙනුවෙන්, ලැප්ටොප්, ටැබ්ලට් ආදි උපාංග වැඩි වශයෙන් හඳුන්වා දිම ලොව පුරා සිදුවෙනවා. සාම්ප්‍රදායික අධ්‍යාපන ක්‍රමවේද අභියෝගයට ලක් කරමින් මේ අලුත් උපාංග සමග දරුවන් තමන්ගේ ඉගෙනීමේ කටයුතු අලුත් මානයකට අරන් යද්දි, ගුරුවරුන්ගේ ඉගැන්වීමේ කාර්‍යයේදි ඔවුන්ට තිබෙන අභියෝග, දරුවාගේ මානසික සහ කායික සෞඛ්‍යය සම්බන්ධ අභියෝග ගැන මෙහිදී කතා වුනා.

මේ සම්බන්ධ කතිකාවට විවිධ වයස්වල දරුවන්, දෙමාපියන්, ගුරුවරුන්, විදුහල්පතිවරුන් සහ මේ විෂයේ ප්‍රවීනත්වය ඇති මහාචාර්‍යවරුන් පවා සම්බන්ධ වුනා.
දරුවන් සම්බන්ධ වීම ඉතා වැදගත්.. මේ සම්බන්ධ වැඩියෙන්ම වැදගත් තොරතුරු සපයන්නෙ ඔවුන් නිසාවෙන්.

වැඩසටහන මෙහෙය වුනේ එක්තරා ආකාරෙක සංවාදාත්මක මුහුනුවරකින්.. තාක්ශණය වැඩි වශයෙන් යොදා ගන්නා පාසල් සහ සීමා සහිතව තාක්ශණය් යොදා ගන්නා පාසල් යන දෙපිරිසම මේ සම්බන්ධව අදහස් දක්වපු නිසා.
වැඩි වශයෙන් පංති කාමර වලට තාක්ශණය හඳුන්වා දෙන පාසල්වල ගුරුවරුන්, විදුහල්පතිවරුන් දරුවන්ගේ ඉගෙනීමේ ක්‍රියාවලියට මෙයින් ඇති වී තිබෙන සුභවාදී පැත්ත පෙන්වා දුන්නා. එහිදී හෙලි වුනේ වයස අවුරුදු අට වැනි කුඩා දරුවන්ට අලුත්ම තාක්ශනික නැඹුරුතා වන blockchain, bitcoin, virtual reality, augemented reality පවා එම පාසල්වල අධි-තාක්ශණික පංති කාමරවල දැනටමත් උගන්වන බවයි. පැය විසි හතරෙම දරුවන්ට සම්බන්ධ විය හැකි ලොව වටා එවැනි වෙනත් පාසල්
සමග ජාල ගත කර ඇති interconnected class rooms වලට, දරුවන්ට පාසල් කාලයෙන් පරිබාහිරවත් සම්බන්ධ විය හැකි බව අදාල තාක්ශණික ගුරුවරයා ආඩම්බරයෙන් මෙන් සඳහන් කලා.

නමුත් මෙලෙසින් තාක්ශණයට වැඩි වැඩියෙන් අවධනය යොමු කරවීම තුල ඉන් අපේක්ශිත ප්‍රතිපල ලැබී තිබේ දැයි අනෙක් ගුරුවරුන් ප්‍රශ්න කලා.
2000 වසරේ සිට ඔස්ට්‍රේලියාවේ දරුවන්ගේ කියවීමෙ හැකියාව පහත වැටිලා තියෙනවා. මෙයට හේතුව පංති කාමරවලට වැඩි වැඩියෙන් එකතු වෙන මේ තාක්ශණ උපාංග නිසා දරුවන්ගේ අවධානය කියවීමෙන් දුරස්ථ වීමද? මෙම තාක්ශණික උපාංග පංති කාමරවල ගැවසීම නිසා, ගුරුවරුන්ට දරුවන්ගේ අවධානය රඳවා තබා ගැනීමට අපහසු වීම නිසා ඔවුන්ට ඇති වී තිබෙන අලුත් අභියෝග ජයගන්නේ කෙසේද?

ඒ වගේම මේ සම්බන්ධව විවිධ වයස් මට්ටම්වල දරුවන්ගේ අදහස් ඔවුන් ඉදිරිපත් කලා. එහිදී පැහැදිලි වුනේ වයසින් වැඩි දරුවන් අතර මේ ගැන අවබෝධයෙන් ස්වයං නියාමනයක් ඇති දරුවන් සිටියත්, සෑම වයස් කාන්ඩයකම දරුවන්ට මේ අභියෝග ජයගන්න පාසල සහ නිවස වෙතින් වැඩි සහයෝගයක් සහ මඟපෙන්වීමක් අවශ්‍ය බවයි. එසේ නොවුනහොත් තම්න්ට පනවා ඇති තාක්ශනික බාධක තුලින් තාක්ශනය තුලින්ම රිංගා යාම ඔවුන්ට පහසු කාරනයක්. උදාහරනයක් විදියට, මෙම වැඩසටහනේදී දරුවෙක් තම මිතුරන් පාසලේ ඇති අන්තර්ජාල භාවිතයේ පනවා ඇති වාරණයන් mobile hotspot තාක්ශනය හරහා මඟ හරින ආකාරය හෙලි කලේ එහි සිටි විදුහල්පතිවරුන් පවා අපහසුතාවයට ලක් කරමින්.
නමුත් මැකිනන් විද්‍යාලයේදී පාසල් කාලයේදී ජංගම දුරකථන තහනම් කිරීම සම්බන්ධව මුලදි අප්‍රසාදයෙන් කතා කල දරුවන්ම, ඒ හේතුව නිසා තමන්ගේ අවධානය එක තැන තබා ගන්නට සහ මිතුරන් සමග වැඩි වැඩියෙන් මුහුනට මුහුන කතා කරන්නට ලබා දුන් තල්ලුව සම්බන්ධයෙන් පසුව තමන්ගේ පාසල ප්‍රශංසාවට ලක් කලා.

මෙම සංවාදයට විද්වතුන් අදහස් දක්වමින් පැහැදිලි කලේ මේ සම්බන්ධව දැනට ඇති විද්‍යාත්මක පර්‍යේශනවල ප්‍රාථමික බවයි. උදාහරනයක් විදියට මුල්ම අයිපෑඩය නිර්මාණය වී තවම වසර අටක් පමණයි. එනිසා ඉන් ඇතිවන දිගු කාලීන බලපෑම අද්‍යයනය කිරීමටවත් අවශ්‍ය කාල පරාසයක් තවම ගෙවී නැහැ.
නමුත් දැනට තහවුරු කරගත් කාරනා වශයෙන් ඔවුන් පැවසූවේ වයස අවුරුදු 1 සිට පහ දක්වා දරුවන්ගේ මොළයේ වර්ධනයට  මෙවැනි උපාංගවල තිර පැහැදිලි බලපෑමක් කරන බවය. මොළයේ සන්වේදන සහ චාලක කලාපයන් (Sensory and Motor parts of the brain) අවවර්ධනයට ලක් වූ දරුවන් දැන් දැන් වැඩි වශයෙන් පෙර පාසල් වල දකින්නට ලැබෙන්නේ මේ හේතුව නිසා බවයි ඔවුන්ගේ අදහස. ඒ සමගම පාසල් වයසේ දරුවන්ට මෙම තිර සහ විශේෂයෙන්ම සමාජ ජාල විසින් ලබා දෙන උත්තේජන නිසා (dopamin hits) ඔවුන් නිරන්තර අත්ෘප්තියකින් (feeling of insufficiency)   පෙළෙන වගට ඔවුන් අනතුරු අඟවනවා. මෙය ඔවුන්ගේ අද්‍යාපන කටයුතු සඳහා අවශ්‍ය උනන්දුවට සහ ගුරුවරුන් වෙත දක්වන අවධානයට කෙලින්ම බලපාන බව ඉතා පැහැදිලියි.s

මෙහිදී හැම දෙනාම වගේ එකඟ වුනේ පාසල සහ නිවස තුල තාක්ශනය සම්බරතාවයෙන් භාවිතා කල යුතු බවයි. පාසල තුල තාක්ශණය, පුහුණුව ලත් ගුරුවරුන්, එළි මහනේ ක්‍රීඩා සහ වෙනත් ක්‍රියාකාරකම් ආදී සියල්ල සමතුලිත කල Total Learning Eco-System වෙත යා යුතු බවයි ඔවුන් අවධරණය කලේ.

තාක්ශණය හීලෑ කරගෙන ඉන් ප්‍රතිපල ගන්නවා විනා, එහි වහලෙකු වී විනාශ නොවිය යුතු වග අපගේ දරුවන්ට අප ආදර්ශයෙන් පෙන්වා දිය යුතුව තියෙනවා.


Source:
Insight Program on SBS TV


Episode 28 -  6 minutes
Broadcast Date: 17th June 2018

Full Program on YouTube


පොඩි සුනාමියක්..සමා වන්න!

කෙලකෝටියක් වැඩ අස්සෙ සයිබර් සටහන රේඩියෝ ප්‍රෝග්‍රැම් එකට මම අමාරුවෙන් වෙලාව හොයා ගන්නෙ..
සතිපතා පටන් ගත්ත වැඩේ, සති දෙකට තුනට සැරයක් ගානට වැටිලා නවත්වන ගානට එද්දි, එය අහන අයගෙ ප්‍රතිචාර අහන්න ලැබුනාම මේක නතර නොකර කරගන්න යන්න ඕනෙ මානසික උත්ප්‍රේරකය ලැබෙනවා..
ලියන්න මාත්ෘකා නම් ඕනෙ තරම්.. එකම ප්‍රශ්නෙ තියෙන්නෙ වෙලාව ..
කොටින්ම මේ දක්වා කෙරුනු හැම episode එකක්ම මම බ්ලොග් එකේ පල කරලත් නැහැ..
පස්සෙ කරනවා කියලා කල් දාලා තියෙන episodes ගාන 10ක් විතර..

එනිසා මම තීරනය කරා මේ විදියට බ්ලොග් සහ යූටියුබ් අවකාශයට එකතු නොකරපු සයිබර් සටහන එපි කිහිපය හෙට 2019 ලබන්න කලින් එකතු කරන්න.. පරන අවුරුද්දෙ වැඩ මොකට අලුත් අවුරුද්දට අරන් යනවද නේද?

එනිසා ඔන්න එකපාරටම පෝස්ටු සුනාමියක් එයි.. දැන් ඒකට හේතු දන්නවනෙ..
ලබන අවුරුද්දෙවත් මෙහෙම වැඩ ගොඩ ගැහෙන කං ඉන්නෙ නැතුව කරන්න බලාපොරොත්තු වෙනවා.. (හීනෙන් තමයි.. ඒත් බලමු.. කව්ද දන්නෙ මේ කම්මැලි සරීරය එක පාරට පණ ගහලා ආවොත්)

ඒ එක්කම තව ලොකු ආරංචියක් තියෙනවා.. රජය පැත්තෙන් මාව සම්බන්ධ කර ගන්න කර්තව්‍යක් වෙනුවෙන් යම්කිසි දෙයක් මේ වෙලාවෙ සාකච්ඡා මට්ටමෙන් යනවා.. ඒ ගැන විස්තර නව වසර මුල් හරියෙම දැනුම් දෙන්න පුලුවන් සාකච්චා සාර්ථක වුනොත්...

එහෙමනම්, ඔබ සැමට සාමය, සෞභාග්‍යය සපිරි සයිබර් උවදුරුවලින් තොර වූ වාසනාවන්ත නව වසරක් වේවා යැයි සයිබර් විපරම වෙනුවෙන් මම ඔබට සුබ පතනවා!

එහෙමනම් පොඩි පෝස්ට් සුනාමියක් එවන්න අවසර...

Thursday, December 27, 2018

හැම මඟුලම ස්මාට් වීමේ උන්මාදය හෙවත් ලඟ ලඟ එන IoT ව්‍යසනය

++ 4 minutes read. Broadcast on 29th April on 3ZZZ Radio ++

Internet of things (IoT) ගැන ඔබ සමහර විට අසා නැතිව ඇති. නමුත් මට හොඳටම සහතිකයි ඔබ මේ තාක්ශණය අඩුවැඩි වශයෙන් දැනටමත් භාවිතා කරනවා ඇති කියලා.
Internet of Things කියන්නෙ, පරිගණක, දුරකථන ආදියෙන් ඔබ්බට ගිහිල්ලා,  අපි එදිනෙදා භාවිතා කරන උපාංග අන්තරජාලය හා සම්බන්ධ වීමේ සංසිද්ධිය. බොහෝ විට 'ස්මාට්' උපාංග ලෙස නම් වෙන්නේ මේ දේවල්.

උදාහරනයක් විදියට,  අලුතෙන් එන ස්මාට් රූපවාහිනිවලට පුලුවන් අන්තර්ජාලයට ඔබව ගෙන යන්න.  එයට පුලුවන් එහි තියෙන කැමරාව යොදාගෙන ඔබව ලංකාවෙ ඉන්න නෑ හිත මිතුරන් එක්ක Video Conference හරහා සම්බන්ධ කරන්න. 
ඔබගේ කුස්සියෙ ශීතකරනය ස්මාට් නම් එහි කිරි, බිත්තර අඩුවෙද්දි ඔබගේ ජංගම දුර්කථනය හරහා ඒ බව ඔබව දැනුවත් කරන ගමන්,  අවශ්‍ය නම් ඒ දේවල් ඔබ වෙනුවෙන් ඇනවුම් කරන්නත් ඊට පුලුවන්.

ඔබගේ ගෙදර ආරක්ශක පද්ධතිය (home cctv and alarm systems)  සහ දරුවා ඉන්න කාමරයේ කැමරා (baby monitors) ආදිය ස්මාට් දුරකථනය හරහා නරඹන්න පුලුවන් වීම ගැන සමහර විට ඔබ බොහොම ආඩම්බරයෙන් ඔබගේ මිතුරන්ට පෙන්වනවත් ඇති. ඔබගේ අලුත්ම කාර් එක සම්පූර්ණයෙන්ම  අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ පරිගණකයක් විදියට ඔබට  වාහනය  පහසුවෙන් පැදවීමේ පහසුකම එක්ක  එහි අමතර ආරක්ශාවක් සලසනවා.
මේ විදියට වෙලඳ පොලට අලුතෙන්ම  එකතු වෙන උපාංග ප්‍රමානය මිලියන ගනනක්.. එය ලඟදිම බිලියනය පසු කරනවා. මේවා අතිශය ජනප්‍රිය වුනත්,  කණගාටුයි කියන්න, ඒවයේ ඇති අවදානම ගැන භාවිතා කරන්නන්ගෙ අවබෝධය සහ එහි ආරක්ශාව සම්බන්ධව මෙම උපකරණවල නිශ්පාදකයින් දක්වන උනන්දුව තියෙන්නෙ ඉතාම අඩු මට්ටමේ.
උදාහරණයක් විදියට පසු ගිය වසරේ ජර්මනි රජය එක්තරා ළමා සෙල්ලම් බඩුවක් තහනම් කරේ එහි නිශ්පාදකයින් ඒවා භාවිතා කරන අයගේ විස්තර අන්තර්ජාලයේ ගබඩා වෙද්දි ඒවා ආරක්ශා කරන්න ප්‍රමාණවත්  ආරක්ශක විධි විධාන යොදා නොගත් නිසා.
 ගිය වසරේම, cloudpets නම් ස්මාට් ටෙඩි බෙයා කෙනෙක් හරහා දරුවන්, දෙමාපියන් අතර පටිගත් දෙබස් කොටස් මිලියන දෙකක් අන්තර්ජාලයේ ඕනෑම කෙනෙකුට අසන්නට පුලුවන් විදියට ඉතාම අනාරක්ශිතව ගබඩා වෙලා තිබී පර්‍යේශකයන්  සොයා ගත්තා.
මෙය තමයි මේ IoT ක්‍රේශ්ත්‍රයේ තියෙන ලොකුම අභියෝගය.  මේ ක්‍රේශ්ත්‍රය පුපුරා යමින් මිලියන ගනනින් අන්තර්ජාලය හා දේවල් සම්බන්ධ වුනත් එහි ආරක්ශාව සහ එයත් එක්ක එන නියාමනය (regulation) තවමත් තියෙන්නෙ ඉතා නොමේරූ තත්ත්වයේ.
හැක් කිරීමට ලක් වෙන ස්මාට් රූපවාහිනී යන්ත්‍රවල  කැමරාව හරහා නිදන කාමර වල දර්ශන  දුරස්ථව පටිගත කල කල හැකි බව, හැක් කිරීමට ලක් වෙන වාහනවල පාලනය රියදුරුගෙන් උදුරා ගෙන වාහනය හැකර්ට අවශ්‍ය ලෙස පදවා යාමට, තිරිංග යෙදීමට, airbags මුදා හැරීමට  හැකි බව,  හෘදය වස්තුවට සම්බන්ධ කොට ඇති pace makers නම් උපකරණ එහි wireless සම්බන්ධතාවය හැක් කිරීම මඟින් බාහිර පාර්ශවවලට පාලනය කල හැකි බව,  නිවසේ උශ්ණත්වය නිවසේ වාසය කරන්නන්ගේ පාලනයෙන් තොරව අඩු වැඩු කිරීමට හැකි වීම ආදී අතිශය හානිකර කාරණා පර්‍යේශකයන් විසින් සාක්ශි සහිතව පෙන්වා දී තිබෙනවා.

මින් අදහස් කරන්නේ සෑම IoT උපාංගයක්ම අනතුරු දායක බව නොවේ..
ඒවාට cyber security පැත්තෙන් අවශ්‍ය පරිචය (maturity) සහ නියාමනය (regulation) එහි සංක්‍යාවෙන් සහ ව්‍යාප්තියේ  පුපුරා යාමට සාපේක්ශ්ව ඇති නොමේරූ කම නිසා එහි ඇති අවධානම පැහැදිලි කිරීමයි මෙහි අරමුණ.
එවිට ඔබ දරුවාට තෑග්ගක් ලෙස  ඉතා ලාබදායී අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ බෝනික්කෙක් අරන්  දෙනවා වෙනුවට,  ඔබට සෑහිය හැකි ලෙස ඒවායේ ආරක්ශාව වැඩි වෙන තුරු ස්මාට් නොවන සෙල්ලම් බඩුවක් දරුවාට දී සැනසීමෙන් සිටිය හැකි වෙනු ඇත.

IoT වලට සාපේක්ශව ඉතා ඉහල ආරක්ශාවක් තියෙන පරිගණක, ස්මාට් දුරකථනයක් හරහා ඔබට වැඩිම වුනොත් නැතිවෙන්නේ ඔබේ දත්තයි.
නමුත්  ඒවා එක්ක cyber security පැත්තෙන් ඉතා පහල තැනක ඉන්න අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ වාහන, සෞඛ්‍ය උපකරණ ආදිය සම්බන්ධ හෙලි වූ කරුනු එක්ක  ඉතා පැහැදිලියි,  එහිදී නැතිවීමේ අවදානම දත්තවල ඉඳලා ජීවිත ආරක්ශාව දක්වා පොලා පනින වග.
  එනිසයි හැල්මේ රැල්ලට ස්මාට් උපාංග වලටම ඇදෙනවා වෙනුවට ටිකක් විමසිල්ලෙන් සහ ඉවසිල්ලෙන් සිටීම ඊට වඩා සමහර විට 'ස්මාට්' තීරණයක් විය හැකිවන්නේ.

Radio Episode on YouTube

Wednesday, October 3, 2018

ලොව ධනවත්ම පුද්ගලයා මවිත කල ශ්‍රී ලාංකීය ගණන් කාරයා


Aired on 3ZZZ Community Radio on 30th September 2018 - 4 mins

ජෙෆ් බේසොස් කියන්නෙ ලොව ධනවත්ම පුද්ගලයා. වසර ගණනාවක් මේ කිරුල හිමි කරගෙන සිටි Microsoft ආයතනයේ බිල් ගේට්ස්ට පලමු තැන අහිමි කරමින් ජෙෆ් ඉදිරියට
පැමිනියේ මේ වසරෙ මුල් කාර්තුවේ. වාර්තාගත ඉතිහාසය තුල පලමුවෙන්ම ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන් 100 ඉක්ම වූ පුද්ගලයා එනම් First ever centi-billionaire බවට ජෙෆ් මේ එක්කම පත් වුනා.
ජෙෆ් Blue Origin සහ Washington Post ආයතනවල හිමිකාරත්වය දැරුවත් ඔහුව ප්‍රධන වශයෙන්ම මෙතරම් සාරථකත්වයට පත් කලේ ඊ-කොමර්ස් වෙබ් අඩවි වල දැවැන්තයා වෙන Amazon ව්‍යාපාරය හරහාය.







පසුගිය සතියේ ජෙබ් බේසොස් එක්තරා සම්මුඛ සාකච්චාවදී ඔහුට විශ්ව විද්‍යාලයේදී හමු වූ අපූරු ශ්‍රී ලාංකිකයෙක් ගැන මතක් කරනවා. එම සිදුවීම ජෙෆ්ගේ ජීවිතයේ එක හැරුම් ලක්ශ්‍යක් වුන බව ඔහු කියනවා, කොටින්ම ජෙෆ් බේසොස් Amazon අඩවිය ආරම්භ කොට ලොව විශාලම ධන කුවේරයා වීම පිටි පස සිටියේ ශ්‍රී ලාංකිකයෙක්..

ඒ කතාව කෙටියෙන් මෙහෙමයි.

ප්‍රින්ස්ටන් විශ්ව විද්‍යාලයෙදි, තම මිතුරෙක් එක්ක පැය ගන්න උත්සාහ කරත් විසඳා ගන්න බැරි වුන ඉතා අමාරු ගණිත ගැටලුවක්, විශ්ව විද්‍යාලයේ හිටි බුද්ධිමත්ම ශිෂ්‍යයා ලෙස ජෙෆ් නම් කරන යසන්ත වෙත ඔවුන් ගෙන යනවා. යසන්ත ගණිත ගැටලුව දෙස මොහොතක් බලා පිලිතුර පවසන්නේ ම්තුරන් දෙදෙනා විමතියට පත් කරමින්. එය විසඳුවේ තනිකරම හිතෙන්දැයි ඔවුන් අසනවා. එම ගැටලුව වසර ගනාවකට පෙර තමා විසඳූ වෙනත් ගැටලුවක් සමග සමපාත කරමින්, සිතෙන් පිලිතුර සොයා ගත් ආකාරය, පිටු තුනක් පුරා ලියවුනු වීජ ගනිතය සටහන් හරහා යසන්ත පැහැදිලි කර තිබෙනවා.
මේ මොහොතේ ජේෆ් තීරනය කර තිබෙනවා තමාට තව දුරටත් න්‍යායික භෞතික විද්‍යාව පැත්තෙන් ඉදිරියට යන්න බැරි වග.
ඔහු පරිගණක විද්‍යාව පැත්තට ‍යොමු වී ඇමසන් හරහා ධන නිධානයක් මතු කර ගැනීම පිටුපස මේ මොහොත තීරණාත්මක වන්නේ එලෙසයි.

කව්ද මේ යසන්ත? 
අද ඔහු සිටින්නෙ කොහිද? මේ සිදුවීම සම්බන්ධව ඔහුගේ මතකය කෙලෙසද?


 ඔහු නමින් යසන්ත රාජකරුණානායක.
අන්තරජාලය හරහා මේ කතාව ලැව් ගින්නක් සේ පැතිර යද්දි, එය නෙත ගැටුනු යසන්ත

එය සම්බන්ධව තම මවිතය පල කරමින් twitter පනිවිඩයක් එකතු කරලා තිබුනා. ඇත්තටම ඔහුට ආ ඊමේල් සහ පනිවිඩ ගනන එක්වරම ඉහල යාම නිසා, යසන්ත තමන්ගේ ගිනුම හැක් වීමකට ලක් වුනාදයි මුලදී තැති ගත් බව පසුව පවසා සිටියා.
ජෙෆ්ට තරම් විචිත්‍රවත් ව මතක නැතත්, මේ සිදුවීම 1985 වසරේ සිදු වූ වග යසන්ත සඳහන් කරනවා.

යසන්ත මේ වන විට කැළිෆෝනියාවේ මීඩියා ටෙක් නැමති සමාගමක ඉහල දූරයක් දරන අතර, තාක්ශණික අංශයෙන් ඔහු සතුව තිබෙන පේටන්ට් බලපත්‍ර ගනන 54ක්.. තවත් 40ක් වෙනුවෙන් ඔහු ඉල්ලුම් කරලා තිබෙනවා..
ඔහු පල කර තිබෙන පර්‍යේශන නිබන්ධන ගනන 50ට වැඩියි.

ජෙෆ් මතක් කල පරිදිම, මෙතරම් බුද්ධියකට හිමිකම් කියුවත් යසන්ත කියන්නෙ ඉතා නිහතමනි පුද්ගලයෙක්. ඒ ගුණය ඔහු ලඟ තාම තියෙන බව පසක් වෙන්නෙ, මෙලෙසින් ඔහු වෙත ළඟා වෙන අන්තර්ජාතික අවධානයට ඔහු ප්‍රතිචාර දක්වන නිවුනු ස්වභාවයෙන්.

ඔහු ලැබු ගණිතමය හැකියාවෙ හිමිකරුවා, ලංකාවෙදි උසස් පෙළ වෙනුවෙන් ඔහුට ගණිතය ඉගැන්වූ ගුරුතුමා නිසා කියන්නට තරම් මුල මතක තියෙන යසන්ත, Amazon නිර්මාණය වෙනුවෙන් ඔහුගේ උසස් පෙල ගණිත ගුරුවරයාත් ඒ ආකාරයෙන් දායක් වී ඇති බව පවසනවා.
යසන්ත ඔහුගේ මුහුණු පොතේ මේ ගැන සඳහන් කරන්නෙ මෙහෙමයි.

"It’s the butterfly effect, and cause and effect is a chain. Everything we do could matter!"

යසන්ත, ඔබගේ බුද්ධියත්, නිහතමානීකමත් හරහා ඔබ ඔසවා තැබුවේ ලක් මෑනියන්ගේ අභිමානයයි! මෙල්බර්න් ගුවන් විදුලි තරංග මාලා හරහා මෙලෙසින් ඔබට අපගේ ප්‍රනාමය පුද කර සිටිමු!




The radio program aired on 30th September 2018 - Episode 33 (4 mins)


Sources
Main: The video segment
1. Yasantha's interview with ThePrint
2. Yasantha's facebook page
3. Yasantha's linkedin profile
4. Yasantha's twitter page


Tuesday, June 5, 2018

නවත්ත ගන්න බැරි ලෙඩේ - "Stopping Cue"

++ Episode 27 ++
අපේ කුඩා කාලයේ අපි හැමෝම වගේ බොහොම ආස කල දෙයක් තමයි කැසට් පට.. එහි ඇති පටය කරකැවෙද්දි කැසට් යන්ත්‍රය හරහා සංගීතය ඇසෙන්නට පටන් ගැනීම් අපිට ඒ කාලයේ ඉන්ද්‍රජාලයක් වගේ. මේ කැසට් පට ධාවනය වෙද්දී එහි අවසානයට මොහොතකට පෙර. පටියේ අවර්ණ කොටස එනවත් සමඟ කැසට් යන්ත්‍රය එය ධාවනය කිරීම නතර කරන්නේ කොහොම්ද කියලා මට ඒ කාලයේ පොඩි කුතුහලයක් තිබුනා.. ඊට ටික කාලෙකට පස්සෙ මම දැනගත්තා, කැසට් පටයේ අවසානය ඒ කියන්නේ End of Tape (EOT) දිහා බලා ගෙන එන්න EOT sensor එකක් විසින් එය සැනින් කැසtයන්තරයට දැනුම් දීම මඟින් ධාවන හිස ටේප් එකෙන් ඉවත් කර ගන්න බව. ඒ කියන්නෙ එතන වෙන්නේ අවසානය ගැන ඉඟියක් හිසට ලැබීම මගින් කැසට් පටය ධාවනය වීම අවසන් වෙන එක.

මට මේ සිද්දිය මතක් වුනේ මීට ටික දවසකට කලින් මනෝවිද්‍යාව පිළිබඳ මහාචාර්‍ය වරයෙක්, වසර පහක පමණ කාලයක් උපාංග ආශ්‍රිත තිර මඟින් මිනිස් මොළයට කරන බලපෑම ගැන කල අධ්‍යයනයක් සම්බන්ධව කල කෙටි දේශනයකට ඇහුම්කන් දීමෙන්. ඔහුගේ නම මහාචාර්‍ය ඇඩල් ඇල්ටර්. ඔහු මේ සම්බන්ධව ලියපු 'Irressitable' නම් වූ ග්‍රන්ථය ඉතා ජනප්‍රිය වුනා.


ඔහු හරි අපූරු දෙයක් සඳහන් කරනවා - Stopping Cue - ඒ කියන්නෙ යමක් නතර වෙන්න ඕනෙ කියල මොලයට එන සඤ්ඤාවක් - ඔහුට අනුව විසි වෙනි ශතවර්ෂය කියන්නෙ මෙවැනි ස්ටොප්පින් කිව් බහුලව තිබුන කාලයක්..අපි පත්තරයක් ගත්තත්, පත්තරය බලලා ඉවර වෙලා එන නවලා පැත්තකින් තියලා වෙන වැඩකට යනවා..පොතක් බලද්දි වුනත් එහෙමයි..එහි අන්තිම පිටුව කියවද්දි එහි නිමාව කියන මොළයට පනිවිඩය ගිහිල්ල ඉවරයි. චිත්‍රපටියක් වගේම ටෙලි නාට්‍යයක වුනත් එහි මේ සතියෙ කොටස අවසන් වෙලා අපි තව සතියක් අනෙක් කොටස එනකන් වෙන වැඩවල නිරත වෙනවා. ෆිල්ම් රීල් යොදාගත්තු කැමරාවක් ගත්තත්, අපි දන්න්වා ඡායාරූප ගන්න පුලුවන් උපරිම ගනන.. අදාල චායාරූප ගනන ගත් පසු, එය මුද්‍රනය වෙන තුරු අපි බලා ඉන්න පුරුදු වුනා.. කොටින්ම ඊමේල් වුනත් අපිට අලුතින් ආපු ඊමේල් කිහිපය බලලා අපි පරිගණකය වසා දමා වෙනත් කාර්‍යවල නිරත වෙන්න පුරුදු වෙලා තිබුනා.

නමුත් අද දවසේ තත්වය කොහොමද කියලා අවංකවම අපි හිතලා බලමුද?
විශේෂයෙන්ම සමාජ ජාලා හරහා අපි ඉදිරියේ නිමක් නැති විස්තර ඇල්ලක් ගලා යනවා හා සමානයි නේද?
පරිගනක තිරයක් හෝ ස්මාට් දුරකථන තිරයක් හරහා අපි ෆේස්බුක් වගේ පිටුවක පල්ලෙහාට scroll කරද්දි එය ඇත්තටම පතුලක් නැති (bottomless) ගමනක් වග අමතක වෙනවා. ෆේස්බුක් පමනක් නෙවෙයි, යූටියුබ් වැනි මාධ්‍යක පවා ඔබ දන්නවා ඔබ එක වීඩියෝවක් නරඹා අවසන් වෙන විට ඊට සමාන වෙනත් වීඩියෝ ඒ අසලින් ලස්සනට පෙල ගස්වලා තියෙනවා. මේ මහාචාර්‍යවරයා කියන්නේ මේ අලුත් ප්‍රවනතාවය නිසා වෙනදා අපේ මොලයට ගිය stopping cue එක දැන් නැතිවෙලා ගිහින් කියලා.. අවසන් ප්‍රතිපලය මිනිසුන් පැය ගනනක් ඒ වගේ තිරවලට ඇලි ගැලී විසීම.

මහාචාර්‍යවරයාට අනුව මේකට හේතු කිහිපයක් බලපාලා තියෙනවා. එකක් තමා තාක්ශනයේ ජංගම බව (mobility).. වෙනදා පරිගණකයෙන් ඉවතට යද්දි stopping cue එක ලැබුනත් දන් ඔහුගේ පරිගනකය ජංගම දුරකථනය නිසා එය ඔහු යන එන හැම තැනම ඔහු එක්කම ගමන් කරනවා. අනික් කාරනය මිනිස් මනසේ තියෙන ලක්ශණයක්, ඒ තමයි සමාජ ශීලි සත්ත්වයෙක් විදියට ලැබෙන ප්‍රතිචාර වලට තියෙන කැමැත්ත.. මේ සමාජ ජාලා පිටුපස සිටි සැලසුම් ශිපීන් මෙම දුර්වලතා ඉතා සූක්ශම විදියට භාවිතා කරන බව දැන් ප්‍රසිද්ධ රහසක්.

මින් අපිට ඉතා වැදගත් කාරනයක් සිහිපත් කරනවා.. මේ තාක්ශනික දියුනුවත් එක්ක වැඩි වැඩියෙන් මේ උපාංග අපි භාවිතා කරද්දි, අපි දැනුවත් නොවුනහොත් ඉන් අප්ගේ මානසික සෞඛ්‍යයට විශාල හානියක් වෙන්න පුලුවන් වග.

මම කියන්නෙ නැහැ අපි මෙම උපාංග භාවිතය අද සිට නතර කල යුතුයි කියලා.
එය ප්‍රායෝගික නැහැ. මේ තාක්ශණික දියුනුව නිසා අපිට ලැබෙන ප්‍රයෝජන අති මහත් පැහැදිලිවම. ඉන් නිසි පල ගන්න අතරේ අපිට සමබරතාවය පවත්වා ගන්නෙ කොහොමද්කියන එක තමයි වැදගත්.
එනිසා මම යෝජනා කරනවා අපි අමතක කරපු stopping cue එක වෙත නැවත යමු කියලා.. ඒ කියන්නෙ අපිම අපිට stopping cue පනවා ගන්න පුරුදු කර ගමු.
උදාහරනයක් විදියට දවසේ රාත්‍රී කෑම මේසෙදි පරිගනක තිර වාරනයක් පනවා ගන්න පුලුවන්. දිම්‍රිය මගියෙක් නම්, සමාජ ජාලා භාවිතය කෝච්චි ගමනට පමනක් සීමා කරන්න පුලුවන්, එහෙම වුනාම ගම්නාන්තයත් එක්ක නොදැණම අපට stopping cue එකක් එනවා.
මේ ගැන අපි හිතන්න ගත්තොත්, අපි නොදැනම අපේ stopping cue හදා ගන්නවා.
එක දිගට පරිගනක තිරයක් දිහා බලා ඉද්දි, ඔබට එක වරම ඔබෙන්ම ඉඟියක් ලැබෙයි, දැනට ඔය ඇති..දැන් පොඩ්ඩක් එලියට ගිහින් හිරු රැස්, සුලග විඳින්න ඇවිදින්න යන්න කියලා.. ඒ ඉඟියම ඔබට කියයි ඇවිදින්න යද්දි ෆෝන් එක නම් ඈතින්ම තියලා යන්න කියලා..

**********
අදාළ වීඩියෝව

Thursday, May 31, 2018

HACKED by Tamil Eelam Cyber Force

මැයි 18 ශ්‍රී ලංකාවට වැදගත් දිනයක් වූයේ දශක තුනක් පුරා පැවති යුද්ධය අවසන් වීමේ නමවන සංවත්සරය නිසා. මේ එක්ක එහි සැමරුම් සම්බන්ධව උතුරේ සහ දකුණේ දේශපාලනයය උණුසුම් වෙද්දි, සයිබර් අවකාශයටත් එහි කම්පන තරංග එකතු වුනා. බලාපොරොත්තු වූ විදියටම සමා ජාලා මේ ගැන සක්‍රිය වුනා. 

නමුත් බොහෝ දෙනෙක් නොදැන සිටි දෙයක් සිද්ධ වුනා සයිබර් අවකාශයේ,  ඒ තමයි රජයට සම්බන්ධ  වෙබ් අඩවි කිහිපයක් 'Tamil Eelam Cyber Forces' නම් කන්ඩායමක් විසින් හැක් කිරීමට ලක් කිරීම.


ඔවුන් විසින් හැක් කිරීමට ලක් කල අඩවි වල ප්‍රධාන පිටුව පුරා ඔවුන් තමන්ගේ පනිවිඩයක් අලවා තිබුනා, මෙයට සාමාන්‍යයෙන් කියන්නෙ website defacement කියලා. මේක අනුන්ගෙ බිත්ති, තාප්ප graffiti රූප වලින් අනවසරයෙන් කුරුටු ගා දමනවා  වගේ දෙයක්. එනිසා Electronic Graffiti එකක් වගේ දෙයක් කියලත් කියන්න පුලුවන් කෙනෙකුට.බොහෝ විට ලොව වටා ආගමික හෝ රජයේ අඩවිවලට මේ ප්‍රහාර එල්ල වෙනවා මොකද මේ අඩවි ඉලක්ක කරන අයගෙ අභිප්‍රාය දත්ත සොරකමක හෝ අඩවිය අකර්මන්‍ය කිරීමකට වඩා දේශපාලනික අරමුනක් හෝ පනිවිඩයක් දෙමින් ඉලක්කගත වෙබ් අඩවියට අසීරුතාවයකට පත් කිරීම. මෙලෙසින් විරෝධාකල්පමය ආකාරයෙන් කරන සයිබර් ප්‍රහාර වැටෙන්නෙ hacktivism වර්ගීකරනයට.

ඉහත සඳහන් කරපු රජයේ වෙබ් අඩවිවල, හැකර් කන්ඩායම අලවා තිබූ පනිවිඩයෙන් කියවුනේ, ශ්‍රී ලංකා රජයේ හමුදාවන් විසින් යුද්ධය අවසානය වෙද්දි  ජන සංහාරයක් සිදු කර ඇති බවත්, දමිළ ජනතාව ඔවුන් දැනටත් පීඩාවට පත් කරන බවත්.   යුද්ධ සමයේ සිවිල් ජනතාව සිටි රෝහල් වලට පවා ප්‍රහාර එල්ල වූ බවත්, දමිළ කාන්තාවන් ලිංගික හිංසනයට පවා නිරන්තරයෙන් ලක් වුන බවත්  එම පනිවිඩයේ තව දුරටත් සඳහන් වුනා. මෙය ඔවුන් විසින් කරන ලද්දේ, උතුරු පළාත් සභාව විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද 'ජන සංහාර සතිය'ට ප්‍රචාරයක් ලබා ගන්නා අටියෙන් බව පැහැදිලියි. 
මෙලෙස හැක් කිරීමට ලක්වූ අඩවි ලෙස ප්‍රධාන වශයෙන් වාර්තා වන්නේ සංචාරක කටයුතු සහ ක්‍රිස්තියානි ආගමික කටයුතු අමාත්‍යංශය, මඩකළපුව මහ නගර සභා වෙබ් අඩවිය, කොළඹ පිහිටි කේරල කොන්සියුලර් ජෙනරාල් වෙබ් අඩවිය ආදියයි. ඉතා විශාල වෙබ් අඩවි ප්‍රමාණයක් මෙම ප්‍රහාරයට ගොදුරු වූ බවට මුලින් වාර්තා වුනත්, ශ්‍රී ලංකා පරිගණක හදිසි ප්‍රතිචාර සංසදය (SL CERT ආයතනය) සඳහන් කලේ හානියට ලක් වුනේ වෙබ් අඩවි කිහිපයක් පමණක්  බවත් ඒ සියල්ල ඉක්මනින්ම යථා තත්ත්වයට පත් කල බවත්.

මෙවැනි ප්‍රහාර මීට පෙර වසරෙදිත් සිදු වුන නිසා මේ ගැන CERT සංසදය රජයේ ආයතනවලට කලින්ම අනතුරු හඟවා තිබුනා. ාප බොහෝ දුරට දකින දෙයක් තමයි රජයේ වෙබ් අඩවිවල ආරක්ශිත පැත්ත ගැන තියෙන අඩු සැලකිල්ල සහ තාක්ශණික පැත්තෙන් තියෙන ප්‍රාථමික බව. මෙයට බොහෝ දුරට හේතු වී තියෙන්නේ සයිබර් අවදානම (Cyber threats and risks) ගැන මුල් පුටු හොබවන අය තුල තියෙන නොසැලකිල්ල සහ අඩු අවබෝධය.උදාහරණයක් විදියට, ඉහත හැක් වීමට ලක් වූ එක් ප්‍රධාන වෙබ් අඩවියට එදිනම අදාල දෙපාර්තමේන්තුවේ විශය භාර ඇමතිවරයාගෙන් ඩේලි මිරර් පුවත්පතෙන් මේ ගැන විමසූ විට ඔහු පවසා ඇත්තේ එදින සිකුරාදා දිනයක් නිසාත්, තමා ඒ මොහොතේ අමාත්‍යංශයේ නොසිටිය නිසාත් ඒ ගැන කිසිවක් කල නොහැකි බවත්, ඒ සම්බන්ධයෙන් ඊට පසු සතියේ සඳුදා දින සොයා බලන බවත්. ඉන් පසු ඩේලි මිරර් පුවත්පත CERT සංසදයෙන් මේ ගැන දැනුවත්දැයි අසන විට තමන්ට අමාත්‍යංශයෙන් තවමත් නිල දැනුම් දීමක් නොලැබුනු බවත් මාධ්‍ය සහ වෙනත් පාර්ශව වලින් මේ ගැන දැනුවත්වීම කර ඇතැයි ඔවුන් පවසා තිබෙනවා. මෙයින් ඔබට පැහැදිලි වෙනවා ඇති මෙවැනි රජයේ අඩවිවලට ප්‍රමානවත් ආරක්ශාවක් සපයාදීමට අවශ්‍ය මගපෙන්වීම සහ අනුග්‍රහය වෙනුවෙන් ඇති ජාතික මට්ටමේ අභියෝගය.

අද ලොව පුරා අපි කාටවත් ඇස් පනාපිට නොපෙනුත් බලගතු රටවල් මූලික වී එකිනෙකා අතර දැවැන්ත සයිබර් යුද්ධයක් ක්‍රියාත්මක වෙනවා. ඒ වෙනුවෙන් සංවර්ධිත රටවල් අතිශය විශාල මුදලක් වැය කරනවා. අනාගතයේ ආයුධවලින් කරන සටනකට වඩා විශාල හානියක් සතුරාට කිරීමට හැක්කේ සයිබර් ප්‍රහාර මගින් බව ඔවුන් විශ්වාස කරනවා. ලංකාව වැනි පරිධියේ රටකට එවැනි රාජ්‍ය විසින් මෙහෙයවන ප්‍රහාර (Nation Sponsored Cyber Attacks) එල්ල නොවුනත්, ඊට වඩා සාපේක්ශව ඉතා අඩු මට්ටමේ මෙවැනි ප්‍රහාරයකටවත් අවශ්‍ය මූලික සූදානමක් නැති කම ඇත්තටම අතිශය අවදානම් තත්ත්වයක්. ඒ ගැන බලධාරීන් කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක විය යුතුය.

මේ සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාව වසර කිහිපයක සිට ඉතා සාධනීය පරිචයක් ලබමින් තිබෙන බවත් මෙහිදී සඳහන් කල යුතුයි. උදාහරණයක් විදියට, පසුගිය නොවැම්බර් 28 සහ 29 යන දිනයන්හි ශ්‍රී ලංකා සංඥා බලකාය තම 75 වන සංවත්සරය සැමරුවේ සයිබර් අවකාශයත සදාතන යුධ පෙරමුණ’ යන තේමාව යටතේ කාලෝචිත ජාත්‍යන්තර සමුළුවක් සහ දැවැන්ත තොරතුරු සන්නිවේදන තාක්ෂණය ප්‍රදර්ශනයක් සමඟින්.

එහිදී හමුදාපතිවරයා ශ්‍රී ලංකා යුද්ධ හමුදාවේහි සංඥා සම්බන්ධතා, විද්‍යුත් සංග්‍රාමික කටයුතු, තොරතුරු තාක්ෂණය හා සයිබර් ආරක්ෂාව යන අංග ඔස්සේ සංඥා බලකාය වෙත පැවරෙන වඩාත් වූ භාරදුර වගකීම ගෙනහැර දක්වා තිබෙනවා. ඔහු සඳහන් කලේ ගොඩබිම, මුහුද සහ ගුවන ආවරණය කරන පැරණි යුධ කලාව අතික්‍රමනය කරමින් නවීන යුධවේද සංකල්පය තුලට පස්වන මානය නැතහොත් 5th dimension of war වශයෙන් සයිබර් ක්‍රියාකාරකම් එක් වී ඇති වකවානුවක තාක්ශණික දියුනු හමුදාවන්හි ක්‍රියාකාරිත්වය ජාතික ආරක්ශාව වෙනුවෙන් දැනටමත් යොදා ගනිමින් සිටින වගයි.

මූලාශ්‍ර
Tourism Ministry website hacked by Tamil Eelam Cyber Force
ශ්‍රී ලංකා සංඥා බලකාය සයිබර් තර්ජනයන්ට එරෙහිව සහ තොරතුරු තාක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයේ පෙරමුණට - යුද්ධ හමුදාධිපති පවසයි